Jedziesz, a z tylnego fotelika narasta krzyk. Dziecko płacze, wygina się, wyrywa, a Ty masz ręce na kierownicy, oczy na drodze i nie możesz ani się odwrócić, ani od razu zatrzymać. To jeden z najbardziej bezradnych momentów rodzicielstwa: chcesz pomóc, a fizycznie nie możesz nic dotknąć.
W aucie zostaje Ci jedno narzędzie: głos. Rąk nie masz wolnych, odwrócić się nie możesz, zatrzymać nie zawsze da się od razu.
Dlaczego dziecko wybucha akurat w foteliku
Fotelik to dla małego dziecka trudne miejsce: jest unieruchomione, często siedzi tyłem i traci Cię z oczu. Do tego zmęczenie po dniu, za dużo wrażeń, czasem mdłości od jazdy. Wybuch w aucie rzadko jest kaprysem. Częściej to napięcie, nad którym dziecko nie panuje, plus poczucie, że nic tu od niego nie zależy.
W takim stanie tłumaczenie i „przestań krzyczeć” nie docierają. Dziecko uspokaja się, pożyczając spokój od dorosłego — najpierw więc Ty musisz zejść z napięcia. Podniesiony głos dolewa paliwa. Cichy i wolny — gasi.
To zjawisko opisuje popularna w praktyce wychowawczej rama Self-Reg Stuarta Shankera — obserwacja z praktyki, którą potwierdza niejeden rodzic: małe dziecko łapie spokój od dorosłego, zanim znajdzie go samo.
Co robić, gdy nie możesz się zatrzymać
Najpierw wycisz siebie — głosem i oddechem. Zanim zaczniesz uspokajać dziecko, weź dwa wolne wdechy i celowo ścisz, zwolnij własny głos. To warunek, żeby Twój spokój miał co przekazać. Mów wolno, nisko, krótkimi zdaniami: „Jestem tu. Słyszę cię. Zaraz się zatrzymamy”.
Nazwij emocję i prowadź głosem. „Złościsz się, że tak długo jedziemy. Wiem”. Nazywasz to, co widzisz, i nic nie naprawiasz. Potem daj coś do robienia bez rąk: wspólne wolne wydechy albo liczenie rzeczy za oknem („ile czerwonych aut zobaczysz?”). Jeśli dziecko choć raz odpowie na Twoje pytanie, jesteście już poza szczytem krzyku.
Jeśli trzeba — zjedź i zatrzymaj się bezpiecznie. Gdy krzyk nie opada, a Ty czujesz, że tracisz uwagę na drodze, najlepszym wyjściem jest bezpieczny postój. Dziecka nie wyjmuje się z fotelika podczas jazdy, choćby płakało najgłośniej w życiu. Najpierw zatrzymujesz auto w bezpiecznym miejscu — zatoka, parking, stacja — i dopiero wtedy odpinasz pasy i bierzesz je na ręce.
Sposoby na regulację dziecka samym głosem — gdy prowadzisz i nie możesz się odwrócić — mam zebrane w TOWAS, dopasowane do Twojego dziecka. Przesuń wiek, przełącz charakter — talia się przestawia →
Czego unikać
- Nie odwracaj się i nie wyjmuj dziecka w czasie jazdy. Choćby krzyk był nie do zniesienia — bezpieczeństwo na drodze jest ważniejsze. Zjedź i zatrzymaj się, jeśli musisz zareagować fizycznie.
- Nie podnoś głosu „przekrzykując”. Krzyk na krzyk podbija pobudzenie obojga. Im głośniej dziecko, tym ciszej i wolniej Ty.
- Nie tłumacz logiki w szczycie. „Przecież zaraz będziemy” do dziecka w afekcie nie dociera. Najpierw nazwij i wycisz.
- Nie wsiadaj na pusto. Głodne i niewyspane dziecko, po dniu pełnym wrażeń, wybucha łatwiej. Czasem cały sposób to wyjazd po drzemce, z przekąską pod ręką.
Kiedy to coś więcej
Przy większości wyjazdów zostaje Ci głos i przygotowanie. Warto przyjrzeć się bliżej, jeśli:
- dziecko płacze w aucie niemal zawsze, a płaczowi towarzyszą mdłości, bladość czy wymioty (to może być choroba lokomocyjna — warto skonsultować z pediatrą);
- wybuchy są skrajnie nasilone i nie mijają mimo spokojnej reakcji;
- lęk przed jazdą jest tak duży, że dziecko panikuje na sam widok auta.
Z tym idź spokojnie do pediatry albo psychologa dziecięcego — czasem za płaczem stoi fizjologia, którą da się złagodzić.
Cały mechanizm — dlaczego dziecko wybucha i co dzieje się w jego ciele — znajdziesz w głównym artykule: Wybuchy u dziecka — co naprawdę pomaga.
Zostaje najgorszy wariant: obwodnica, żadnego zjazdu, płacz trwa trzeci kilometr. Wtedy trzymasz się jednego: dziecko płaczące w prawidłowo zapiętym foteliku jest bezpieczne. Płacz nie jest sytuacją, którą trzeba rozwiązać w tej minucie. Jedziesz dalej, spokojnym głosem mówisz, że jesteś i że zaraz zjeżdżacie, i nie oglądasz się do tyłu — bo to oglądanie się jest w tym momencie jedyną realnie groźną rzeczą. Zjazd będzie. Do tego czasu Twoim zadaniem jest prowadzić.
Najbliższy parking bywa dziesięć minut dalej. W te dziesięć minut zadaję sobie jedno pytanie, na które nie znam odpowiedzi: czy to ja się w końcu uspokajam, czy dziecko.