Trzy godziny do babci, bagażnik spakowany, dziecko zapięte z tyłu. Tablet leży w torbie — tak miało zostać, postanowienie sprzed wyjścia z domu. Licznik na desce rozdzielczej pokazuje dwudziesty kilometr, kiedy z fotelika zaczyna się marudzenie, ciche na razie, ale rosnące. Obie ręce masz na kierownicy, oczy na drodze i sto sześćdziesiąt kilometrów przed sobą.
Tablet kusi, bo daje spokój w dziesięć sekund. Podaje się go najczęściej właśnie w takim momencie: kiedy dziecko marudzi, a dorosły nie ma jak zareagować inaczej. W aucie da się inaczej. Nie potrzebujesz do tego rąk ani niczego oprócz głosu.
Co siedzi pod „nudzi mi się” w aucie
Marudzenie w aucie to rzadko kaprys. Najczęściej to komunikat: „jest mi nudno, jestem zmęczony, nie mam nad niczym kontroli”. Dziecko siedzi przypięte, nie może wstać, nie decyduje o niczym. Tablet to zagłusza, ale niczego nie załatwia. Po godzinie szybkich filmików pole za oknem wydaje się dziecku strasznie powolne.
Gra słowna robi coś odwrotnego. Daje dziecku zajęcie, na które ma wpływ, wciąga je w rozmowę z Tobą i przy okazji daje robotę głowie. Wśród zajęć zalecanych małym dzieciom zamiast ekranu wymienia się wspólne opowiadanie, śpiewanie i gry z dorosłym — WHO zaleca dzieciom do 5. roku życia nie więcej niż godzinę ekranu dziennie, a resztę czasu wypełnianie aktywnością z opiekunem. W aucie masz to pod ręką za darmo.
Awaryjny zestaw na „nudzi mi się” w trasie
Nie musisz nic przygotowywać. Te gry odpalasz głosem w dziesięć sekund, nie odrywając oczu od drogi.
„Widzę coś, czego Ty nie widzisz…” — i podajesz kolor albo pierwszą głoskę. Dziecko zgaduje, patrząc za okno. Klasyk, bo działa wszędzie i kieruje uwagę dziecka na świat, który mija, zamiast na ekran, którego nie ma.
Łańcuch słów. Ty mówisz „kot”, dziecko na ostatnią głoskę — „tablet”, Ty „traktor”, i tak w kółko. Zero rekwizytów, a mózg dziecka ma robotę: szuka, kojarzy, śmieje się z dziwnych słów. Im starsze, tym trudniejsze kategorie (tylko zwierzęta, tylko jedzenie).
„20 pytań” — pomyśl o czymś, a dziecko zadaje pytania, na które odpowiadasz tylko „tak” albo „nie”. Dwadzieścia pytań, żeby zgadnąć. Przy starszym dziecku odwróćcie role — niech ono wymyśli, a Ty pytaj.
Cały zestaw gier słownych i pytań na trasę — do odpalenia głosem, bez rekwizytów, w wariantach na różny wiek — mam zebrany w TOWAS, dopasowany do Twojego dziecka. Przesuń wiek, przełącz charakter — talia się przestawia →
Czego unikać
- Nie sięgaj po tablet przy pierwszym „nudzi mi się”. Jeśli ekran przychodzi za każdym marudzeniem, dziecko uczy się, że nuda to sygnał do żądania ekranu — i zaczyna marudzić szybciej, nie wolniej.
- Nie wymagaj ciszy „bo prowadzę”. Dziecko w tym wieku fizycznie nie wysiedzi trzech godzin w bezruchu i ciszy. Podaj mu zajęcie — kończy się to szybciej i spokojniej dla was obu.
- Nie rób z gier egzaminu. „Źle, to nie na tę głoskę” gasi zabawę. W grach słownych z małym dzieckiem liczy się rytm i śmiech, nie poprawność.
- Nie zapominaj o nudzie zaplanowanej. Krótka chwila, w której dziecko po prostu patrzy przez okno i się nudzi, jest w porządku — z niej często rodzi się jego własna zabawa albo rozmowa.
Kiedy to coś więcej niż nuda w aucie
Większość dzieci da się w trasie zająć rozmową i grą — albo po prostu przysną. Warto przyjrzeć się bliżej, jeśli:
- każda jazda autem kończy się płaczem albo paniką nieproporcjonalną do sytuacji, nie tylko marudzeniem;
- dziecko nie potrafi zająć się sobą nawet przez chwilę w żadnej sytuacji bez ekranu, nie tylko w aucie;
- podróży regularnie towarzyszą mdłości, bóle brzucha albo głowy (czasem to choroba lokomocyjna, którą warto skonsultować).
Z tym idź spokojnie do pediatry. Zwykle jednak wystarczy garść gier — nudna trasa jest po prostu kawałkiem dnia, który da się wspólnie przegadać.
Szerszy obraz — kiedy nudę warto zająć, a kiedy lepiej zostawić — znajdziesz w głównym artykule: Nuda u dziecka — co z nią zrobić (i kiedy lepiej nic).
Gry z tej listy trzymają dziecko dopóty, dopóki mam głos i cierpliwość. Co robić, kiedy głos kończy się pierwszy, a do celu zostaje jeszcze sto kilometrów? Tego jeszcze nie wiem.